Analyse

Galileo Galilei was de eerste die wiskunde gebruikte gebruikte om alledaagse zaken te beschrijven. Hij beschreef bijvoorbeeld het vallen van voorwerpen — zoals een volleybal:

$$ s = \frac{1}{2} a t^2 $$

Dit was revolutionair, omdat men daarvoor dacht dat zwaardere objecten door de zwaartekracht sneller vallen dan lichtere.

Ik dacht, wat als we wiskunde nu eens op iets anders alledaags loslaten: zoals een volleybalwedstrijd? Raar idee? Misschien, maar lees eerst even verder ...

Op welke factoren wordt een wedstrijd nu eigenlijk beslist? Wie krantenartikelen, wedstrijdverslagen of gesprekken langs de lijn volgt, heeft al snel een waslijst aan verklaringen:

Het wedstrijdplan werd niet goed uitgevoerd, een belangrijke speler raakte geblesseerd, kansen werden niet benut, de scheidsrechter nam een discutabele beslissing, er is niet goed getraind, het team speelde als team, de ervaring ontbrak, of het geluk viel nét de goede kant op.

Kortom: tactiek (ta), techniek (te), fysiek (f), ervaring (e), mentaliteit (m), cohesie van het team (c), trainingstijd (t), kwaliteit van de training (k), vorm van de dag (vo), blessures (b), beslissingen van de scheidsrechter (s), geluk (g), of pech (-g). 

In een weinig elegante formule zou dat er dan zo uitzien: 

$$ r_i = ta + te + f + e + (t \times k) + m + c + b + vo + s + g - g $$

Dat oogt niet alleen onoverzichtelijk, het is het ook. Maar juist daarom is het interessant om nog een extra wiskundige stap te zetten. Vereenvoudigen. 

Allereerst kunnen we tactiek, techniek, fysiek en ervaring samenvoegen tot één geheel: de skillset van het team.

$$ v = ta + te + f + e $$

Of in taal: hoe goed kan jouw team nu eigenlijk volleyballen?

Start je met een team vol ex-eredivisiespelers die de bal met meer dan 100 km/u tegen de vloer rammen, dan helpt dat nogal als je in de eerste divisie speelt. Starten met alleen spelers met promotieklasse-ervaring in de tweede divisie, dat is een enorme uitdaging. Sommige teams zijn simpelweg niet goed genoeg voor het niveau, anderen te goed.

De mentale weerbaarheid van de spelers en teamcohesie zouden we logisch kunnen samenvoegen tot de mentale kracht van het team. In een formule:

$$ mk = m + c $$

Nu het pijnlijke deel. Als we kijken naar het resultaat over een heel seizoen vlakken geluk, pech, scheidsrechterlijke beslissingen, vorm van de dag of blessures gemiddeld genomen uit. In een formule:

$$ \sum_{i=1}^{seizoen} (b + vo + s +g - g)_i = 0 $$

Iedereen wordt een keer genaaid door een bal in of uit, die niet gezien wordt. Ieder team heeft een keer een speler met een verzwikte enkel op een trainingsavond die je achteraf liever vergeet. Ieder team heeft een keer een bal op de netrand die aan de goede - of juist verkeerde kant - valt. Elk team mist een bal op een belangrijk moment.

Elk team speelt goede en slechte wedstrijden. 

Dat hoort erbij. Statistisch gezien worden teams hierdoor niet structureel van elkaar gescheiden. Ze bepalen verhalen, wedstrijdverslagen, emoties en nabeschouwingen. Maar niet de ranglijst aan het eind van het seizoen. Ze kunnen worden weglaten. 

We houden dan dit over:

$$  R_{\text{seizoen}} = \sum_{i=1}^{\text{seizoen}} r_i =  v + (t \times k) + mk $$

Deze formule laat iets wezenlijks zien; het seizoen wordt beslist op slechts drie factoren.

Hoe goed zijn de spelers: v

Hoeveel tijd traint het team en hoe goed is de training: t × k. 

Als al die twee factoren gelijk zijn dan komt het simpelweg neer op welk team het beste in staat is om als team te spelen, gemotiveerd is, en negatieve ervaringen weet te overwinnen: mk.

Verrassend, zoals Gallileo's beschrijving van vallen op aarde ook iets verrassends opleverde? Waarschijnlijk niet. Toch heb je soms wiskunde nodig op je neus op de feiten te drukken. 

Want: een volleybal valt naar beneden. En de kampioen heeft betere spelers, traint harder en functioneert beter als team. Al het andere gemiep over gemiste kansen, geluksballen, afwezige spelers, blessures en scheidsrechterlijke dwalingen is vooral ruis.

Inclusief de wedstrijdverslagen, artikelen en en blogs die erover geschreven worden. 

Behalve deze dan.